ایجاد سایت موزه مجازی باستان شناسی

در دنیای علمی امروز، حفاظت از میراث باستان شناسی و چگونگی نمایش و طبقه بندی این آثار از اهمیت بالایی برخودار است. فراوانی و حجم عظیم اطلاعات در این حوزه  نیاز به ساماندهی، گردآوری و طبقه بندی این اطلاعات در فضای رقمی است. با پیشرفت و رشد فناوری­های دیجتال دسترسی به اطلاعات تصویری و متنی می­ تواند در نگهداری و استفاده ­ی بهتر این اطلاعات بسیار مفید باشد.

علاوه بر این کشفیات باستان­ شناسی آثاری متفاوت از میراث گذشتگان است که نیاز به مطالعه و تحلیل میان رشته­ ای و همچنین به اشتراک­ گذاری دارد. از اینرو بهره ­گیری از شیوه­ های جدید  جهت معرفی و نمایش سایت­های باستان ­شناسی می­تواند در زمینه های مدیریتی و پژوهشی کمک بزرگی نماید. این موضوع در زمینه کاوش­های نجات­بخشی اهمیت دو چندان دارد. چراکه آینده محوطه­ های کاوش شده مشخص نیست. بنابراین باستان­شناسان باید قبل از آغار کاوش، برنامه­ی مناسبی برای مستندنگاری یافته­ها داشته باشند. از آنجایی که برای انجام کاوش­های نجات­بخشی زمان کمتری وجود دارد، بهتر است برای مستندنگاری  براساس نوع یافته­ ها از شیوه­ های جدیدتر استفاده شود. مستندنگاری با شیوه­ های جدید علاوه بر اینکه در زمان و هزینه صرفه جویی می­کند، از دقت و اطمینان بیشتری نسبت به شیوه­های متداول حال حاضر برخوردار است.

اساس کاوش ­های باستان­ شناسی، مستندنگاری است. چراکه پس از پایان کاوش، دسترسی به کارگاه­ های کاوش امری سهل نیست. بنابراین باستان­ شناسان باید قبل از آغار کاوش، برنامه مناسبی برای مستندنگاری یافته­ ها داشته باشند.  بهتر است برای مستندنگاری  براساس نوع یافته ­ها از شیوه ­های جدیدتر استفاده شود. مستندنگاری با شیوه­ های جدید علاوه بر اینکه در زمان و هزینه صرفه­ جویی می­ کند، از دقت و اطمینان بیشتری نسبت به شیوه­ های متداول برخوردار است. بر اساس این رویکرد طی چند سال گذشته تیم میراث آرکا  برای مستندنگاری کاوش های باستان شناسی از مستندنگاری پانوراما استفاده کرده است. عکسبرداری پانوراما، برای نمایش 360 درجه­ای محوطه­های باستان­ شناسی در راستای کاربرد­های مدیریتی و آموزشی بسیار مفید است. این سایت موزه مجازی علاوه بر اینکه یک بانک اطلاعاتی مناسب محسوب می شود؛ فرصتی را برای نمایش آثاری را که شاید بعدها امکان نمایش را نخواهند داشت؛ را در بستر اینترنت فراهم می­کند. از مهمترین ویژگی ­های این روش، می­ توان کیفیت بالا و مشاهده دقیق را برشمرد که به همین علت بازدید­کننده می تواند جزییات فضاها را  مشاهده نمود و با استفاده حرکت چرخشی 360 درجه آن، به خوبی با ویژگی­های محوطه­ ها آشنا شوند.

در این شیوه  با یاری گرفتن از تکنولوژی های جدید و فناوری اطلاعات، راهی نو را برای نمایش گذاشتن کاوش های باستان شناسی ایجاد می شود. در این سامانه ها، بستری ایجاد شده است تا پژوهشگران و علاقمندان از اقصی نقاط جهان به یافته ­های باستان شناسی  (البته ایجاد محدودیت و رمزگذاری در سیستم مقدور است). این سایت موزه مجازی علاوه بر اینکه یک بانک اطلاعاتی مناسب محسوب می شود؛ فرصتی را برای نمایش آثاری را که شاید بعدها امکان نمایش را نخواهند داشت؛ را در فضای مجازی فراهم می­کند. اولویت این  سایت موزه مجازی، تسهیل در دسترس قرار دادن اطلاعات برای پژوهشگران داخلی و خارجی است.

تکنیک مستندنگاری پانوراما امکان تولید تصاویری با بالاترین رزولویشن و کیفیت بی نظیر را از سایت­های باستان­ شناسی فراهم می­ کنند. همچنین امکان ارایه این نوع مدل­های نمایشی در ترکیب با انواع داده­ های مختلف از قبیل صدا، تصویر و همچنین مستندات و نوشته­ ها بر روی صفحات وب میسر شده است. از مهمترین مزایای استفاده از این روش در کاوش­های باستان ­شناسی می ­توان به موارد ذیل اشاره نمود.

  • حفظ پایدار و دایمی منابع فرهنگی
  • رفع محدویت های مکانی و زمانی
  • دسترسی آسان و همگانی به اطلاعات
  • گسترش آسان و بدون محدویت منابع در فضا، مکان و زمان
  • صرفه جویی در وقت و هزینه نگهداری و استفاده
  • نمایش آثاری که به دلایل مختلف امکان نمایش را ندارند
  • ایجاد فضای آموزشی و اشتراک گذاری منابع و رسانه های گوناگون جهت فراگیری و شناخت بهتر آثار فرهنگی
  • تشکیل بانک اطلاعاتی

نویسنده : زینب فیض

تاریخ : 99/02/05